فهرست مطالب
مقدمه
مهریه زن بهعنوان حقی مالی برای زن درنظرگرفته میشود که در زمان عقد ازدواج تعیین میگردد.تعیین میزان مهریه معمولاً تحت تأثیرعوامل مختلفی از جمله شرایط اقتصادی، فرهنگ خانوادگی و توافق طرفین قراردارد. با این حال، موضوع مهریه در سالهای اخیر به دلیل چالشهای حقوقی و اجتماعی مرتبط با آن، مورد بحثهای گستردهای قرارگرفته است. در این مقاله، به بررسی صفر تا صد مهریه، از تعریف و انواع آن تا قوانین و چالشهای مرتبط، پرداخته خواهد شد.
اگر در هر یک از زمینههای حقوقی(اعضای خانواده، طلاق، مهریه، جهیزیه یا حضانت)به دنبال یک تیم برتر هستید، گروه حقوقی ماریان آماده است تا با تجربهٔ چندتخصصه و نتایج اثباتشده پرونده شما را به پیش ببرد. همین حالا با ما تماس بگیرید: 09156620206 یا پیام دهید: واتساپ
برای دسترسی به محتوای آموزشی حقوقی، نکات کاربردی، تحلیل پروندهها و مشاورههای رایگان، ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید.
گروه حقوقی ماریان با انتشار ویدیوهای آموزشی، راهنماییهای عملی و پاسخ به پرسشهای حقوقی شما، تلاش میکند تا حقوقتان را بهتر بشناسید و در هر پروندهای با آگاهی کامل عمل کنید.
با دنبال کردن ما، همیشه در جریان آخرین قوانین، تغییرات حقوقی و راهکارهای عملی قرار خواهید گرفت و میتوانید در کمترین زمان با تیم متخصص ما ارتباط برقرار کنید.
تعریف مهریه
مهریه تعهدی مالی است که با وقوع عقد ازدواج ، زوج مکلف به پرداخت آن می گردد و هر زمان که زن مطالبه کند باید آن را بپردازد. درعقد نکاح دائم تعیین مهر جزء شرایط صحت عقد نیست و بدون مهریه عقد نکاح دائم صحیح میباشد ولی درعقد منقطع، تعیین مهریه زن جزء اجزای اصلی عقد بوده و بدون تعیین آن عقد موقت باطل می باشد.
شرایط مهریه
آنچه که بعنوان مهریه تعیین می گردد باید دارای شرایط ذیل باشد:
- باید مالیت داشته باشد.
- قابل تملک به وسیله زن باشد.
- معلوم باشد بهگونهای که جهالت طرفین منتفی باشد.
- دارای منفعت عقلایی مشروع باشد.
- قابل تسلیم از سوی مرد باشد.
انواع مهریه
در قانون مدنی سه نوع مهریه شناخته شده است:
مهرالمسمی
هرگاه مهر درعقد ازدواج تعیین شده باشد مهرالمسمی نامیده میشود که میتواند به اشکال ذیل تعیین گردد:
- مال معین:مانند خانه، زمین، باغ، اتومبیل و …
- منفعت:مانند سکونت یا اجاره بهای خانهای برای مدت معین
- خدمات: آموزش مهارتهای خاص مانند تعلیم زبان خارجی یا هنر دوزندگی، آشپزی یا ساختن خانهای معین، انجام سفر زیارتی
- حق: مانند انتفاع ، حق تالیف ، حق اختراع ، حق سرقفلی
مهر المثل
مواردی که قانون مدنی، زن را مستحق دریافت مهرالمثل میداند عبارتند از:
- هر گاه در عقد، مهر تعیین نشده باشد و قبل از توافق بر مهر معین، بین زوجین نزدیکی واقع شود.
- هر گاه عدم مهر درعقد شرط شده باشد و قبل از توافق زوجین برمهریه نزدیکی واقع شود.
- هر گاه توافق طرفین درباره مهرالمسمی به جهتی باطل باشد، چنانکه مال تعیین شده مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد.
- هر گاه نکاح باطل و زن جاهل به بطلان بوده و نزدیکی هم واقع شده باشد.
در این موارد بر اساس عرف و عادت محل و وضعیت خاص زوجه مانند خانواده، تحصیلات، سن، شغل و امثال آن مهریهای همشأن زنان مشابه وی تعیین میگردد که به این نوع مهریه، مَهرُالمِثل میگویند یعنی مهریهای معادل زنان مثل او.
مهرالمتعه
متعه مهری است که در فرض وقوع طلاق قبل از تعیین مهریه و قبل از نزدیکی به عهده مرد قرار میگیرد و مخصوص جدایی از طریق طلاق است.
ماده ۱۰۹۳ قانون مدنی در این خصوص اعلام میدارد که هرگاه مهریه درعقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهریه، زن خود را طلاق دهد، مستحق مهرالمتعه است.
مهریه تا 110 سکه
طبق ماده ۱۰۸۰ قانون مدنی ؛ تعیین مقدارمهر منوط به تراضی طرفین است. برای تعیین میزان مهریه شرایط اقتصادی، فرهنگ خانوادگی مورد توجه قرار می گیرد. توجه داشته باشید چنانچه مهریه زن در زمان عقد نکاح تا 110 عدد سکه تمام بهار آزادی یا به میزان آن باشد مطالبه آن مشمول مقررات ماده 2 قانون اجرای محکومیت های مالی است اگر مهریه بیشترازاین میزان باشد در خصوص مازاد، فقط ملائت ( توانایی مالی ) زوج ملاک پرداخت است .بدین معنا که معیار ملائت زوج و مطالبه مهریه تا 110 سکه است . دادگاه فرض را بر این گذاشته که زوج توان پرداخت مهریه چه به صورت نقد ، اقساط را دارد. بنابراین اگر زوج در مهریه تا 110 سکه از پرداخت امتناع نماید، زوجه می تواند حکم جلب او را بگیرد. در مهریه تا 110 سکه نیازی به اثبات زوجه مبنی بر استطاعت مالی زوج نیست. دراینصورت باید زوج در دادگاه عدم استطاعتش در پرداخت مهریه را اثبات نماید. در مطالبه بیش از 110 سکه، زوجه باید به دادگاه ثابت کند که زوج توانایی پرداخت مازاد بر 110 سکه را دارد.

مهریه در عقد موقت
همانطور که پیشتر گفته شد ؛ ذکر مهریه در نکاح منقطع از شرایط اساسی عقد است. در صورتی که درنکاح منقطع مهریه ذکر نشود عقد باطل است.لازم به توضیح است که در این عقد اگر شوهر تا پایان مدت با زن نزدیکی نکند یا زن در اثنای مدت فوت کند مهریه زن ساقط نمی شود. اما اگر شوهر قبل از وقوع نزدیکی، تمام مدت نکاح را ببخشد، زن نصف مهریه را دریافت خواهد کرد. به موجب ماده 1096 قانون مدنی ” در نکاح منقطع، موت زن در اثنای مدت، موجب سقوط مهر نمی شود و همچنین است اگر شوهر تا آخر مدت با او نزدیکی نکند” بنابراین، اگر زن در طول مدت عقد موقت، فوت کند یا مرد با او زناشویی نکند، باز هم مهراز بین نخواهد رفت. همچنین، مهریه در نکاح موقت شفاهی، نیز به قوت خود باقی است و زن می تواند حتی در صورت لفظی بودن عقد موقت، مهریه خود را مطالبه نماید و دراین خصوص با مانعی مواجه نیست.
در عقد موقت هم از 1 سکۀ بهار آزادی تا 110 سکۀ بهار آزادی یا معادل این مقدار باشد، زن می تواند اموال مرد را توقیف نموده و مرد را روانه زندان کند. ولی اگر مهریه بیشتراز 110 سکه باشد، زن طبق قانون 110 سکه اقدام می کند. اما در مازاد مهریه (بیش از 110 سکه ) قانونگذار به حبس مرد حکم نداده و زن حق حبس مرد را ندارد و تنها می تواند برای مازاد مهریه با معرفی اموال مرد به واحد اجرای احکام، اقدام به توقیف اموال مرد کرده و طلب مهریه خود را وصول نماید.
پروندههای مهم، وکیل معمولی نمیخواهند نیاز به وکیل پایه یک در مشهد دارند که قدرت، تجربه، دانش و مهارت دفاعی را یکجا داشته باشد. در گروه حقوقی ماریان، پروندهها زیر نظر وکلای پایهیک و متخصص هر حوزه بررسی شده و با استراتژی حقوقی اختصاصی پیش میروند. نتیجهگرایی، شفافیت و پیگیری مداوم، سه اصل طلایی ماریان در همراهی با شماست.
جهت ارتباط فوری با واحد حقوقی ماریان، همین حالا تماس بگیرید: 09156620206
مشاهده وکلای گروه حقوقی ماریان : درباره ما
مهریه در فسخ نکاح
شرایط حق مهریه در صورت فسخ نکاح به دو صورت زیر تقسیم می باشد؛
۱_فسخ نکاح قبل از نزدیکی :
با توجه به ماده ۱۱۰۱ قانون مدنی اگر نکاح قبل از نزدیکی فسخ شود، مالکیت زن نسبت به مهرازبین میرود. یعنی زن مستحق مهریه نخواهد بود واگر قبلا مهریه را دریافت کرده باشد، باید آن را برگرداند. این مقرره یک استثنا دارد و این است که اگر فسخ به دلیل عنن مرد(ناتوانی جنسی)باشد در این صورت زن استحقاق نصف مهریه را دارد. هر چند که نزدیکی واقع نشده باشد.
۲_فسخ نکاح بعد از نزدیکی :
درصورت فسخ نکاح بعد از نزدیکی، زن مستحق تمام مهریه است و فسخ تاثیری دراستحقاق زن نسبت به مهریه نخواهد داشت.
حق حبس مهریه
زن حق دارد قبل از دریافت تمام مهریه از تمکین وبرقراری رابطه زناشویی خودداری نماید.
شرط اعمال حق حبس این است که مهریه زن حال و بدون مدت باشد. بنابراین هرگاه مهر مؤجل (مدت دار) باشد زن حق حبس ندارد.نکته مهم درمورد اعمال حقوق حبس از جانب زوجه این است، که وی تنها در صورتی که پیش از دریافت مهریه وظایف زناشویی خود را ایفا نکرده باشد میتواند از حق حبس خود استفاده کند. به عبارت دیگر، اگر زوجه از زوج تمکین کند، این حق ساقط شده و بعد از آن دیگر امکان امتناع از تمکین و وظایف زناشویی را برای دریافت مهریه نخواهد داشت.
همچنین اعساراز پرداخت مهریه زوج باعث از بین رفتن حق حبس زوجه نمیشود چون عدم توانایی مرد برای پرداخت مهریه، نمیتواند باعث محرومیت زن از حق دریافت مهریه شود.
مهریه عندالمطالبه
زمانی که مهریه عندالمطالبه است ، پس از عقد نکاح زن از مرد مهریه خود را طلب می کند و هر زمان که بخواهد میتواند با مراجعه به محاكم و دادگاههای خانواده یا مراجعه به اداره اجرای ثبت تقاضای مطالبه مهریه خود را بنماید و برخلاف برخی انواع دیگر مهریه، نیازی به تحقق شرایط خاصی نیست .این اصلی ترین تفاوت مهریه عندالمطالبه وعندالاستطاعه است. بنابراین مرد حتی اگر توانایی مالی مناسبی نداشته باشد، باید به محض مطالبه کل مبلغ آن را به زن بپردازد.
مهریه عندالاستطاعه
مهریه عندالاستطاعه زمانی به زن تعلق خواهد گرفت که مرد استطاعت مالی لازم را داشته باشد و بتواند که مهر را پرداخت کند. بنابراین مرد زمانی ملزم به پرداخت مهریه است كه استطاعت پرداخت داشته باشد، اگر توان پرداخت نداشته باشد زن این حق را نخواهد داشت.در این موارد زن باید ثابت کند که مرد دارای توانایی مالی مناسبی است تا بتواند مهریه اش را بگیرد. در صورتی که زن مالی از مرد را به دادگاه معرفی نماید؛ میتواند مهریه عندالاستطاعه خود را مطالبه نماید.مهریه عندالاستطاعه را میتوان جزء شروط ضمن عقد قرارداد.

گرفتن مهریه و ادامه زندگی
با توجه به این نکته که مهریه جز حقوق مالی زن می باشد و درهنگام عقد ازدواج به وی، تعلق می گیرد ، گرفتن مهریه بدون طلاق بی تردید امکان پذیراست. لذا زن در صورت عدم اختلاف و تصمیم بر جدایی و تمایل به ادامه زندگی با همسرش هر زمان که مایل به گرفتن مهریه اش باشد این امکان وجود دارد و گرفتن مهریه منوط به طلاق و اختلاف نمی باشد. بنابراین زن می تواند اقدام به درخواست مهریه بدون طلاق نماید و همچنان به زندگی با همسرش ادامه دهد. اما اینکه به صلاح زندگی مشترک است یا خیر، موضوع دیگری است که تشخیص آن با زوجه است.
اگر میخواهید بدانید برای گرفتن مهریه بهتر است از اجرای ثبت اقدام کنید یا دادگاه، میتوانید راهنمای کامل و نکات حقوقی مربوط به هر مسیر را در مقالهٔ ما مطالعه کنید.
برای دسترسی به این مطلب تخصصی و بررسی مزایا و معایب هر روش، اینجا کلیک کنید.
نمونه دادخواست مطالبه مهریه
جهت دریافت نمونه دادخواست مطالبه مهریه بر روی تصویر کلیک کنید.

سوالات متداول
-
آیا مهریه حتماً باید مالی باشد؟
خیر، مهریه میتواند غیرمالی باشد، مانند تعهد به آموزش یا انجام کاری خاص، اما باید ارزش مادی یا معنوی داشته باشد و مورد توافق طرفین باشد.
-
مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چه تفاوتی دارند؟
مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر زمان بخواهد میتواند آن را مطالبه کند. اما در مهریه عندالاستطاعه، پرداخت مهریه مشروط به توانایی مالی مرد است و زن باید توانایی مالی او را اثبات کند.
-
آیا میتوان مهریه را بعد از عقد تغییر داد؟
بله، با توافق طرفین میتوان مهریه را افزایش، کاهش یا حتی بخشید. این تغییرات باید بهصورت رسمی و قانونی ثبت شوند.
-
در قانون حداکثر یا حداقلی برای مهریه تعیین شده؟موضوع ۱۱۰ سکه چیه؟
در قانون ایران، سقف یا کف خاصی برای مهریه تعیین نشده است. میزان مهریه به توافق طرفین بستگی دارد، اما در صورت مطالبه بیش از ۱۱۰ سکه باید توانایی مالی مرد را ثابت کنید.
اشتباهات رایج و توصیه حقوقی
تعیین مهریه بدون در نظر گرفتن توان مالی مرد میتواند منجر به مشکلات حقوقی، مانند اعسار یا ناتوانی در پرداخت و حتی زندان شود.همچنین برخی گمان میکنند مهریه پس ازعقد قابل تغییر نیست. در حالی که با توافق طرفین، قابل تغییر است.
برای جلوگیری از این اشتباهات، بهتر است زوجین قبل از عقد با مشاور حقوقی مشورت کنند، شرایط مالی و قانونی را بهدقت بررسی کنند و مهریهای معقول و متناسب با شرایط زندگی خود تعیین کنند.
جمعبندی
مهریه بهعنوان حقی مالی برای زن درازدواج، نقش مهمی در امنیت مالی و حقوقی او دارد، اما تعیین آن نیازمند آگاهی و دقت است. اشتباهات رایج مانند تعیین مهریه غیرمنطقی، نادیده گرفتن توان مالی مرد یا عدم شناخت قوانین میتواند به چالشهای حقوقی و خانوادگی منجر شود. تفاوت بین مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه و امکان تغییر آن با توافق طرفین از نکات کلیدی است. برای جلوگیری از مشکلات، مشاوره حقوقی و تعیین مهریه معقول توصیه میشود.
اگر بهدنبال بهترین وکیل مشهد هستید که نهتنها به پرونده شما رسیدگی کند، بلکه واقعاً برای نتیجه آن بجنگد، گروه حقوقی ماریان انتخابی استراتژیک و تضمینکننده آرامش شماست. در ماریان، هر پرونده توسط تیمی از وکلای متخصص همان حوزه بررسی میشود تا هیچ جزئیاتی از چشم دور نماند.
پرونده شما ارزش دارد؛ آن را به یک وکیل اتفاقی نسپارید. همین حالا برای ارزیابی تخصصی و فوری پرونده، به تلگرامما پیام دهید.
تماس مستقیم با واحد پذیرش گروه ماریان: 05137054013
