جرایم در حکم

مقدمه

نظام حقوقی هر جامعه با هدف برقراری نظم عدالت و امنیت چارچوب های مشخصی را برای تعریف،شناسایی و رسیدگی به جرایم تدوین می نماید احکام قضایی به عنوان اتمام کننده فصل خصومت و تعیین کننده تکلیف حقوقی طرفین نقشی بنیادین در این نظام ایفا می کنند.

جرایمی که در حکم جرایم دیگر هستند از نظر آثار و احکام مانند آن جرم می باشند.

در مواردی که قانونگذار عمل مرتکب را در حکم ذکر نموده مثلا در حکم کلاهبردار ، کلیه احکام کلاهبرداری بر آن فعل بار می شود اما در مواردی که مقنن به مجازات کلاهبرداری ارجاع می دهد این امر صادق نیست.

  برای آشنایی با گروه حقوقی ما، صفحه «درباره ما» را ببینید و جهت دریافت مشاوره فوری حقوقی از طریق تلگرام پیام ارسال کنید. گروه حقوقی ماریان همواره کنار شماست تا مسیر دادرسی را دقیق، مطمئن و حرفه‌ای طی کنید.

گروه حقوقی ماریان را برای اطلاع از قوانین و آموزش حقوقی در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

• اینستاگرم
• تلگرام
• یوتیوب
• واتس‌اپ

جرایم در حکم کلاهبرداری:

1.تبانی برای بردن مال غیر

2.هرگونه انتقال و فروش مال غیر ، اعم از عین یا منفعت

3.تقاضای ثبت ملک برخلاف واقع

4.تقاضای ثبت ملک توسط امین

5.خیانت یا تبانی متصرف و امین برای ثبت ملک به نام غیر یا به نام خود

6.تقاضای ثبت ملکی که مورث به غیر فروخته است با علم و اطلاع از انتقال توسط وراث.

7.اظهار خلاف واقع مدیران و موسسین در ارائه اطلاعات خلاف واقع و ادعای پرداخت کامل سهم الشرکه و سرمایه نقدی شرکت در اوراق لازم برای ثبت شرکت

8.قیمت گذاری متقلبانه سهم الشرکه غیرنقدی به مبلغی زاید برمبلغ واقعی

9.تقسیم منافع موهوم و غیر موجود و یا نبودن صورت دارایی بین شرکا ، با وجود نبود هیچ گونه منافعی در صورت های مالی شرکت

10.برای تشویق مردم به تعهد خرید اوراق بهادار شرکت سهامی بصدور اعلامیه پذیره نویسی سهام یا اطلاعیه انتشار اوراق قرضه که متضمن اطلاعات نادرست یا ناقص باشد مبادرت نماید

11.درج اسم اشخاصی به صورت غیر واقعی در شرکت برای جلب تعهد و یا پرداخت قسمتی از سهام

12.تقسیم منافع موهوم و غیر واقعی با استناد به صورت دارایی بین شرکا

13.فروش هر نوع بیمه نامه یا مبادرت به عملیات بیمه گری یا نمایندگی بیمه بدون مجوز قانونی

درحکم کلاهبرداری در قانون اشخاصی که برای بردن مال غیر تبانی می کنند:

ماده اول.هرگاه اشخاصی با یکدیگر تبانی کرده و برای بردن مالی که متعلق به غیر است بر همدیگر اقامه دعوی نمایند این اقدام آنها جزء تشبث به وسایل متقلبانه برای بردن مال دیگری که به موجب ماده 238 قانون مجازات عمومی پیش بینی شده است محسوب و به مجازات مندرجه در ماده مزبوره محکوم خواهند شد.

ماده دوم.اشخاصی  که به عنوان شخص ثالث در دعوایی وارد شده یا به عنوان شخص ثالث بر حکمی اعتراض کرده یا بر محکوم به حکمی مستقیما اقامه دعوی نمایند و این اقدامات آنها ناشی از تبانی با یکی از اصحاب دعوی برای بردن مال یا تضییع حق طرف دیگر دعوی باشد کلاهبردار محسوب و علاوه بر تادیه خسارات وارده به مجازات کلاهبرداری محکوم خواهند بود

تبانی هریک از طرفین دعوای اصلی با اشخاص فوق نیز در حکم کلاهبرداری است و مرتکب به مجازات مذکوره محکوم می گردد

جرایم در حکم کلاهبرداری در قانون راجع به انتقال مال غیر:

قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر مصوب 05/01/1308 مجلس شورای ملی

ماده اول. کسی که مال غیر را با علم به اینکه مال غیر است به نحوی از انحاء عینا یا منفعتا بدون مجوز قانونی به دیگری منتقل کند کلاهبردار محسوب و مطابق ماده 238 قانون مجازات عمومی محکوم می شود. و همچنین است انتقال گیرنده که در حین معامله عالم به عدم مالکیت انتقال دهنده باشد

اگر مالک از وقوع معامله مطلع شده و تا یک ماه پس از حصول اطلاع اظهاریه برای ابلاغ به انتقال گیرنده و مطلع کردن او از مالکیت خود به اداره ثبت اسناد یا دفتر بدایت یا صلحیه یا یکی از دوایر دیگر دولتی تسلیم ننماید معاون مجرم محسوب خواهد شد

جرایم در حکم کلاهبرداری در قانون ثبت:

قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 26/12/1310

ماده 105. هرکس تقاضای ثبت ملکی را بنماید که قبلا به دیگری انتقال داده یا با علم به اینکه به نحوی از انحاء قانونی سلب مالکیت از او شده است تقاضای ثبت نماید کلاهبردار محسوب می شود و همچنین است اگر در موقع تقاضا مالک بوده ولی در موقع ثبت ملک در دفتر ثبت املاک مالک نبوده و معهذا سند مالکیت بگیرد یا سند مالکیت نگرفته ولی پس از اخطار اداره ثبت حاضر برای تصدیق حق طرف نباشد

ماده106. مقررات فوق در مورد وارثی نیز جاری است که با علم به انتقال ملک از طرف مورث خود یا با علم به اینکه به نحوی از انحاء قانونی سلب مالکیت از مورث او شده بوده است تقاضای ثبت آن ملک یا تقاضای صدور سند مالکیت آن ملک را به اسم خود کرده و یا مطابق قسمت اخیر ماده فوق پس از اخطار اداره ثبت رفتار نکند

در تمام این موارد علم وارث باید به وسیله امضاء یا مهر و یا نوشته به خط او محرز شود

ماده107. هرکس به عنوان اجاره یا عمری یا رقبی یا سکنی و یا مباشرت و به طور کلی هرکس نسبت به ملکی امین محسوب بوده و به عنوان مالکیت تقاضای ثبت آن را بکند به مجازات کلاهبردار محکوم خواهد شد

ماده108. هرگاه شخصی که ملک را به یکی از عناوین مذکوره در فوق متصرف بوده شخصا تقاضای ننموده ولی به واسطه خیانت یا تبانی او ملک به نام دیگری به ثبت برسد بطریق ذیل عمل خواهد شد:

الف. اگر کسی که ملک به اسم او ثبت شده مشمول مقررات یکی از مواد 105 و 106 و 109 باشد شخص او و امین هر دو به عنوان مجرم اصلی به مجازات کلاهبردار محکوم شده و نسبت به خسارات مدعی خصوصی متضامنا مسئول خواهند بود

ماده109. هرکس نسبت به ملکی که در تصرف دیگری بوده خود را متصرف قلمداد کرده و تقاضای ثبت کند کلاهبردار محسوب می شود ، اختلافات راجع به تصرف در حدود مشمول این ماده نیست

جرایم در حکم کلاهبرداری در قانون تجارت:

قانون تجارت مصوب 1311

ماده 115. اشخاص ذیل کلاهبردار محسوب می شوند:

الف. موسسین و مدیرانی که بر خلاف واقع پرداخت تمام سهم الشرکه نقدی و تقویم و تسلیم سهم الشرکه غیرنقدی را در اوراق و اسنادی که باید برای ثبت شرکت بدهند اظهار کرده باشند

ب. کسانی که به وسیله متقلبانه سهم الشرکه غیرنقدی را بیش از قیمت واقعی آن تقویم کرده باشند

ج.مدیرانی که با نبودن صورت دارایی یا با استناد صورت دارایی مزور منافع موهومی را بین شرکاء تقسیم کنند

ماده249. هرکس با سوء نیت برای تشویق مردم به تعهد خرید اوراق بهادار شرکت سهامی به صدور اعلامیه پذیره نویسی سهام یا اطلاعیه انتشار اوراق قرضه که متضمن اطلاعات نادرست یا ناقص باشد مبادرت نماید و یا از روی سوء نیت جهت تهیه اعلامیه یا اطلاعیه مزبور اطلاعات نادرست یا ناقص داده باشد به مجازات شروع به کلاهبرداری محکوم خواهد شد و هرگاه اثری بر این اقدامات مترتب شده باشد مرتکب در حکم کلاهبردار بوده و به مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 24/12/1347

ماده92.  اشخاص ذیل کلاهبردار محسوب می شوند:

هرکس برخلاف حقیقت مدعی وقوع تعهد ابتیاع سهام یا تادیه قیمت سهام شده یا وقوع تعهد و یا تادیه را که واقعیت ندارد اعلام یا جعلیاتی منتشر کند که به این وسایل دیگری را وادار به تعهد خرید سهام یا تادیه قیمت سهام نماید اعم از اینکه عملیات مذکور موثر شده یا نشده باشد

هرکس به طور تقلب برای جلب تعهد یا پرداخت قیمت سهام اسم اشخاصی را برخلاف واقع به عنوانی از عناوین جزء شرکت قلمداد نماید

مدیرهایی که با نبودن صورت دارایی یا به استناد صورت دارایی مزور منافع موهومی را بین صاحبان سهام تقسیم نموده باشند.

جرایم در حکم کلاهبرداری در قانون بیمه شخص ثالث:

قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395

ماده60.  فروش هرنوع بیمه نامه یا مبادرت به عملیات بیمه گری یا نمایندگی بیمه بدون مجوز قانونی، در حکم کلاهبرداری است و مرتکب علاوه بر مجازات کلاهبرداری ، ضامن جبران خسارت وارده حسب مورد به زیان دیده یا صندوق به نرخ روز جبران می باشد

جرایم در حکم خیانت در امانت در قانون ثبت:

ماده بیست و هشتم. هرگاه نسبت به این قبیل املاک ( حبس . ثلث . وقف ) به عنوان مالکیت تقاضای ثبت شده و متولی یا نماینده اوقافی که به موجب نظام نامه مکلف به دادن عرضحال اعتراض و تعقیب دعوی و حفظ حقوق وقف یا حبس یا ثلث باقی است در اثر تبانی به تکلیف خود عمل ننماید به مجازات خیانت در امانت محکوم خواهد شد.

عدم انجام وظیفه ، یعنی ترک فعل ، مصداق رفتار خائنانه تلقی می شود که با ارکان خیانت در امانت همگون نیست به طوری که ملاحظه می شود عنصر اصلی و سازنده ی این جرم از تبانی و سوء نیت اشخاص مکلف ناشی می شود و دامنه ی مسئولیت کیفری آن ها به قلمرو اموال غیرمنقول نیز گسترش یافته است

با این حال کسانی که به موجب قانون موظف به حفظ حقوق مربوط به املاک وقف یا حبس و یا ثلث باقی هستند اگر در اثر تبانی به وظایف قانونی خود عمل نکنند ، به عنوان مرتکب جرم خیانت در امانت در امانت قابل تعقیب و مجازات خواهند بود

جرایم در حکم خیانت در امانت در قانون تجارت:

1.دلال برخلاف وظیفه به نفع طرف دیگر عمل کند و یا بر خلاف عرف تجارتی محل از طرف مزبور وجهی دریافت و یا وعده وجهی را قبول کند

2. حق العمل کار به حساب آمر قیمتی علاوه بر قیمت خرید و یا کمتر از قیمت فروش محسوب دارد

ماده 349. اگر دلال برخلاف وظیفه خود نسبت به کسی که به او ماموریت داده به نفع طرف دیگر معامله اقدام نماید و یا بر خلاف عرف تجارتی محل از طرف مزبور وجهی دریافت و یا وعده وجهی را قبول کند مستحق اجرت و مخارجی که کرده نخواهد بود به علاوه محکوم به مجازات مقرر برای خیانت در امانت خواهد شد

با توجه به اینکه جرم مذکور دارای عناصر تشکیل دهنده ی خاص خود است و تنها به لحاظ تشابه با خیانت در امانت از باب ید امانی دلال ، برای مرتکب مجازات خیانت در امانت در نظر گرفته می شود

ماده 370. اگر حق العمل کار،کار نادرستی کرده و مخصوصا در موردی که به حساب آمر قیمتی علاوه بر قیمت خرید و یا کمتر از قیمت فروش محسوب دارد مستحق حق العمل نخواهد بود

به علاوه در دو صورت اخیر آمر می تواند حق العمل کار را خریدار یا فروشنده محسوب کند

تبصره. دستور فوق مانع از اجرای مجازاتی که برای خیانت در امانت مقرر است نیست.

جرایم در حکم محاربه:

1.تحریک موثر به عصیان ، فرار ، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی در صورتی که قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب می شود

2. آتش زدن عمدی به قصد مقابله با حکومت اسلامی

3.خرابکاری در تاسیسات مورد استفاده عموم به منظور اخلال در نظم و امنیت جامعه و مقابله با حکومت اسلامی

ماده504.  هرکس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند تحریک موثر به عصیان ، فرار ، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب می شود و الا چنانچه اقدامات وی موثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه سال حبس محکوم می شود

ماده 675. هرکس عمدا عمارت یا بنا یا کشتی یا هواپیما یا کارخانه یا انبار و به طور کلی هر محل مسکونی یا معد برای سکنی یا جنگل یا خرمن یا هر نوع محصول زراعی یا اشجار یا مزارع یا باغ های متعلق به دیگری را آتش بزند به حبس از دو تا پنج سال محکوم می شود

تبصره یک. اعمال فوق در این فصل در صورتی که به قصد مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد داشت.

ماده687. هرکس در وسایل و تاسیسات مورد استفاده عمومی از قبیل شبکه های آب و فاضلاب ، برق،نفت،گاز، پست و تلگراف وتلفن و مراکز فرکانس و ماکروویو (مخابرات) و رادیو و تلویزیون و متعلقات مربوط به آن ها اعم از سد و کانال و انعشاب لوله کشی و نیروگاه های برق و خطوط انتقال نیرو و مخابرات (کابل های هوایی یا زمینی یا نوری) و دستگاه های تولید و توزیع و انتقال آن ها که به هزینه یا سرمایه دولت یا با سرمایه مشترک دولت و بخش غیر دولتی یا توسط بخش خصوصی برای استفاده عمومی ایجاد شده و هم چنین در علائم راهنمایی و رانندگی و سایر علائمی که به منظور حفظ جان اشخاص یا تامین تاسیسات فوق یا شوارع و جاده ها نصب شده است ، مرتکب تخریب یا ایجاد حریق یا از کار انداختن یا هرنوع خرابکاری دیگر شود بدون آن که منظور او اخلال در نظم و امنیت عمومی باشد به حبس از سه تا ده سال محکوم خواهد شد

تبصره یک. در صورتی که اعمال مذکور به منظور اخلال در نظم و امنیت جامعه و مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد داشت.

جرایم در حکم افترا:

قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392

ماده353. انتشار جریان رسیدگی و گزارش پرونده که متضمن بیان مشخصات شاکی و متهم و هویت فردی یا موقعیت اداری و اجتماعی آنان نباشد ، در رسانه ها مجاز است . بیان مفاد حکم قطعی و مشخصات محکوم علیه فقط در موارد مقرر در قانون امکان پذیر است تخلف از مفاد این ماده در حکم افتراء است.

جرایم در حکم ساب النبی:

قذف و دشنام به ائمه معصومین علیهم السلام و یا حضرت فاطمه زهرا سلام ا…

ماده262. هرک پیامبر اعظم صلی ا… علیه و آله وسلم و یا هر یک از انبیاء عظام الهی را دشنام دهد یا قذف کند ساب النبی است و به اعدام محکوم می شود

تبصره. قذف هر یک از ائمه معصومین علیهم السلام و یا حضرت فاطمه زهرا سلام ا… علیها یا دشنام به ایشان در حکم سب نبی است

جرایم در حکم سرقت:

از میان بردن – مخفی کردن – پیش خود نگه داشتن اموال تاجر ورشکسته قانون تجارت – مصوب1311

ماده553. اگر اقوام شخص ورشکسته بدون شرکت مشارالیه اموال او را از میان ببرند یا مخفی نمایند یا پیش خود نگاهدارند به مجازاتی که برای سرقت معین است محکوم خواهند شد

جرایم در حکم اسید پاشی:

قانون تشدید مجازات اسیدپاشی و حمایت از بزه دیدگان ناشی از آن مصوب1398

ماده یک. هرکس عمدا با پاشیدن اسید یا هر نوع ترکیبات شیمیایی دیگر ، با هر میزان غلظت موجب جنایت بر نفس ، عضو یا منفعت شود در صورت مطالبه از ناحیه مجنی علیه یا ولی دم حسب مورد با رعایت شرایط مقرر در کتاب قصاص ، به قصاص نفس ،عضو یا منفعت محکوم می شود

تبصره یک. ریختن اسید یا سایر ترکیبات شیمیایی بر روی فرد ، فرو بردن اعضای بدن در درون اسید و اعمالی نظیر آن در حکم اسیدپاشی است.

جرایم در حکم تصرف غیرقانونی:

قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب1395

ماده59. عدم پرداخت حقوق قانونی صندوق از سوی بیمه گر یا نمایندگی آنان، مصرف درآمدهای صندوق در غیر از موارد مصرح قانونی و همچنین عدم اجرای تکالیف مقرر در مواد 45 ارایه خدمات به خودروهای فاقد بیمه نامه توسط راهنمایی و رانندگی ، دفاتر اسناد رسمی و سازمان ها ونهادهای مرتبط با امر حمل و نقل از قبیل تعویض پلاک وسیله نقلیه و 46 عقد قرارداد هرگونه حمل و نقل با دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی فاقد بیمه نامه و 48صدور هرگونه کارت سوخت برای وسایل نقلیه فاقد بیمه نامه این قانون علاوه بر تخلف اداری یا انتظامی در حکم دخل و تصرف در وجوه عمومی است.

تصرف غیرقانونی: استفاده غیر مجاز – تضییع- اهمال- مصرف در جایی که اعتبار ندارد بدون قصد تصرف

جرایم در حکم صدور چک بلامحل:

قانون صدورچک مصوب 16/04/1355 با آخرین اصلاحات تا تاریخ 29/01/1400

ماده 10 ( اصلاحی 1372) هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک نماید عمل وی در حکم صدور چک بی محل خواهد بود و به حداکثر مجازات مندرج در ماده 7 محکوم خواهد شد و مجازات تعیین شده غیرقابل تعلیق خواهد بود.

سوالات متداول

نتیجه گیری

جرایمی که «در حکم جرم دیگری» تلقی می‌شوند، نشان‌دهنده‌ی تلاش قانونگذار برای ایجاد انسجام، جلوگیری از فرار از مسئولیت کیفری و تأمین عدالت در مواردی است که رفتار مرتکب از نظر ماهیت و آثار، مشابه یک جرم اصلی است. این رویکرد باعث می‌شود اعمالی که ظاهراً عنوان مستقل ندارند اما در عمل به همان میزان زیان‌بار یا خطرناک‌اند، تحت همان ضمانت‌اجراهای قانونی قرار گیرند.

از کلاهبرداری و خیانت در امانت تا محاربه و ساب‌النبی، قانونگذار با تعیین مصادیق «در حکم» تلاش کرده است خلأهای احتمالی را پوشش دهد و امکان برخورد دقیق‌تر و مؤثرتر با رفتارهای مجرمانه را فراهم سازد.