فهرست مطالب
مقدمه
طلاق از طرف زن یکی از پیچیدهترین و حساسترین مباحث در حقوق خانواده ایران به شمار میرود. برخلاف مرد که میتواند با پرداخت حقوق مالی زوجه (مانند مهریه، نفقه و اجرتالمثل) هر زمان درخواست طلاق دهد، زن تنها در شرایط خاص قانونی حق درخواست طلاق را دارد. در این مقاله جامع، به شرایط طلاق از طرف زن، مراحل قانونی، مدت زمان رسیدگی، سوالات متداول و اشتباهات رایج میپردازیم تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید. اگربه دنبال وکیل طلاق از طرف زن هستید، مشاوره تخصصی ضروری است. در صورتی که در هر یک از زمینه های حقوقی نیاز به مشاوره با یک وکیل پایه یک دادگستری در مشهد دارید می توانید با گروه حقوقی ماریان با شماره 09156620206 تماس بگیرید.
همچنین می توانید ما را در سایر شبکه های اجتماعی دنبال کنید.
شرایط طلاق از طرف زن
در۳ مورد زیر زن می تواند ازهمسر خود طلاق بگیرد:
۱_اثبات یکی از شروط دوازده گانه ضمن عقد ازدواج ، در صورتی که مرد آن را امضا کرده باشد.
۲_اثبات عسر و حرج درزندگی با شوهر.عسر و حرج یعنی سختیِ غیرقابل تحمل در زندگی زناشویی که ادامهی زندگی را برای زن ناممکن میکند. مبنای آن ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی است و مصادیق مختلفی دارد که درادامه به آن اشاره می کنیم.
ماده 1130 قانون مدنی در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد، وی میتواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند. چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه میتواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده میشود “
۳_داشتن وکالت در طلاق از جانب شوهر یا همان داشتن حق طلاق زن.
در ادامه مقاله به تفسیر این موارد می پردازیم.
طلاق درصورت اثبات یکی از شروط سند ازدواج
در صورت تحقق هر یک از شروط ۱۲ گانه ضمن سند ازدواج زوجه می تواند از همسر خود طلاق بگیرد ولی توجه داشته باشید که اجرای هر یک ازموارد ذیل به اثبات آن دردادگاه خانواده نیاز دارد:
۱_خودداری از پرداخت نفقه زوجه به مدت ۶ ماه
اگر زوج به مدت ۶ ماه متوالی یا متناوب نفقه زوجه را پرداخت نکند، زوجه میتواند با استناد به این شرط و به دلیل اینکه نفقه برای تامین نیازهای اولیه زندگی ضروری است تقاضای طلاق کند. زوجه قبل از دادخواست طلاق باید دادخواست نفقه معوقه به مدت ۶ ماه را ثبت و در این خصوص رای قطعی دریافت کرده باشد.
۲_سوءرفتار یا سوءمعاشرت زوج
منظور رفتارها واعمال غیرقابل تحملی است که زوج انجام می دهد واز مصادیق عسر و حرج محسوب می گردد. ضرب و جرح، توهین، تهدید، افترا، فحاشی یا هررفتاری که کرامت انسانی زن را زیرسوال ببرد از مصادیق عسر و حرج می باشد. تایید بد دهنی مرد به عهده دادگاه است. قاضی با توجه به اسناد و مدارکی که زن ارائه میدهد، نتیجه نهایی را میگیرد.
گاهی شرایط خانوادگی و جایگاه و موقعیت اجتماعی زن نیز میتواند در تایید حکم نهایی دادگاه، مهم باشد. یعنی مصادیق فحاشی و بد دهنی میتواند نسبت به جایگاه و سطح عمومی زن متفاوت باشد. درهر صورت زن باید بتوان ثابت کند که دیگر تحمل ادامه زندگی با مرد بد دهن را ندارد و در عسر و حرج قرار گرفته است.
۳_ابتلای زوج به مریضی صعبالعلاج
این شرط مختص امراض و بیماریهای روانی یا جسمی است که زندگی زناشویی را برای زوجه سخت و مخاطرهآمیز کند. مانند مشکلات روانی، افسردگی حاد و بیماری ایدز و امراض مقاربتی یا بیماریهای واگیردار که اثبات آن نیاز به مدارک و گزارشهای پزشکی دارد.
۴_جنون زوج
اگر بعد از ازدواج مشخص شود که شوهر به جنون مبتلا شده و این جنون قابلیت درمان را ندارد ، زن حق استفاده از وکالت در طلاق را دارد و مستندات وی باید مدارک و سوابق پزشکی به همراه تاییدیه از پزشکی قانونی باشد. منظور از جنون برخی از بیماریهای روانی مانند دو قطبی و روان پریشی باشد. گاهی اوقات از جنون به عنوان افسردگی شیدایی هم نام برده میشود. معمولا این بیماریها به سختی قابل درمان میشوند و دربرخی شرایط امکان درمان بیماریهای روانی وجود ندارد. در چنین مواردی همین که زن اثبات کند که در سختی و تنگنا قرار گرفته است؛ دادگاه حکم طلاق را صادر میکند.
۵_نداشتن شغل مناسب
دادگاه دراین پرونده ابتدا بررسی می کند که آیا شغل مرد خلاف شئونات خانواده و حیثیت زوجه است یا خیر. در صورتی که این امر برای وی احراز شود، حکم به منع اشتغال وی می دهد. پس با ادامه اشتغال شوهر در این شغل، می توان درخواست طلاق به درخواست زوجه را مطرح نمود. برای اثبات ادامه اشتغال شوهر، دلایلی مانند شهادت شهود، سابقه بیمه وی در شغل سابق و یا اقرار شوهر موثر خواهد بود.
6 – محکومیت شوهر به مجازات ۵ سال یا بیشتر از آن
اگر شوهر به حکم قطعی دادگاه به مجازات ۵ سال حبس یا بیشتر محکوم شود و حکم در حال اجرا باشد، زوجه میتواند از وکالت اعطا شده برای طلاق استفاده کند.حتی اگر محکومیت مالی باشد و به دلیل عدم پرداخت آن محکوم به حبس شود، شامل این بند است. از طرفی حکم باید قطعی و در حال اجرا باشد. بند ۶ شروط دوازده گانه عقدنامه بیان می دارد “محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات ۵ سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که براثرعجز از پرداخت منجر به پنج سال بازداشت شود یا به حبس و جزای نقدی که مجموعاً منتهی به ۵ سال بازداشت یا بیشتر شود و حکم مجازات در حال اجرا باشد ”
۷_اعتیاد
اگر زوج هرگونه اعتیاد ضرررسانی داشته باشد به نحوی که استمرار آن زندگی مشترک را مختل کند و دادگاه آن را تشخیص دهد با این شرط و با استفاده از اختیار وکالت، حق طلاق برای زن ایجاد میشود. اعتیاد مخرب میتواند شامل هرگونه مواد مخدر، روانگردان ، مشروبات الکلی یا قمارو … باشد که سلامت زندگی زناشویی را تحتتاثیر قرار میدهد.
۸_ترک زندگی بدون عذر موجه
ترک زندگی خانوادگی توسط زوج در صورتی که حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال انجام شود و زوج بابت ترک زندگی مشترک هیچ عذرموجهی نداشته باشد، مصداق عسر و حرج محسوب میشود و زوجه میتواند به استناد آن از دادگاه تقاضای طلاق کند. راه های اثبات از طریق تحقیقات محلی و شهادت شهود می باشد.
۹_محکومیت قطعی زوج در اثر ارتکاب جرم
اگر زوج به جرم یا محکومیت قطعی یا مجازات حد و تعزیر محکوم شود به طوری که با حیثیت خانوادگی و شئونات زوجه مغایرت داشته باشد، زن میتواند به استناد این شرط، تقاضای طلاق کند. تشخیص اینکه مجازات مغایر با حیثیت و شئون خانوادگی است با توجه به وضع و موقعیت زوجه و عرف و موازین دیگر با دادگاه است.
۱۰_عقیم بودن زوج
یکی دیگر از شروط ضمن عقد، ناباروری مرد است و درصورتی که زوجین پس از ورود به زندگی مشترک و داشتن رابطه جنسی مداوم به مدت پنج سال توانایی بچهدار شدن را نداشته باشند، زوجه میتواند با کمک وکیل طلاق، جهت جدایی از همسرش اقدام کند. این موضوع باید به طور قانونی توسط پزشک تأیید شده باشد. زن در این موارد میتواند به دادگاه رفته و درخواست طلاق به دلیل نازایی مرد را مطرح کند.
۱۱_مفقودالاثر بودن به مدت بیشتر از ۶ ماه
اگر شوهر مفقود الاثر باشد و خبری از وی به دست نیاید زن می تواند بعد از سپری شدن ۶ ماه از مراجعه اش به دادگاه درخواست طلاق بنماید.
توجه کنید که بین مفقودالاثر شدن با غیبت شوهرتفاوت وجود دارد. درغیبت باید ۶ ماه متوالی صبر کرد تا زن بتواند طلاق بگیرد ولی درمفقودالاثری حتی اگر یک ماه هم باشد کافی است. به عبارتی در مفقودالاثری مهم زمان مراجعه زوجه به دادگاه است که از آن زمان باید ۶ ماه را محاسبه نمود.
۱۲_ازدواج مجدد زوج
یکی دیگر از شروط ضمن عقد که به حمایت از حقوق زن پیشبینی شده، ازدواج مجدد زوج است. مطابق با این بند از شروط اگر زوج بدون اجازه و رضایت همسر ازدواج کند، زوجه میتواند با استناد به این شرط تقاضای طلاق کند. بحث مهمی اینجاست که درصورتی که مرد به دلیل نشوز زن یا به دلایل دیگر اجازه ازدواج مجدد را از دادگاه صالح اخذ نماید زن نمیتواند به این شرط استناد نماید.
اثبات عسر و حرج
مصادیقی که اثبات آن عسر و حرج برای زن محسوب میشود موارد زیر می باشد.البته موارد ذکر شده جنبه تمثیلی دارند و حصری نیستند و هر وضعیتی که موجب سختی و مشقت غیرقابل تحمل برای زن شود، میتواند از مصادیق عسر و حرج تلقی گردد.
- _محکومیت شوهر به زندان به مدت بالای ۵ سال یا ارتکاب به جرایمی که بر خلاف شان زوجه است.
- _نداشتن رابطه جنسی شوهر با زن برای مدت غیر متعارف.
- _داشتن اعتیاد شوهر که مضر باشد و به اساس زندگی خانوادگی ضربه وارد کند.
- _امراض مقاربتی شوهر.
- _نپرداختن نفقه حداقل به مدت ۶ ماه.
- _مریضی لاعلاج و سخت شوهر.
- _بچهدار نشدن مرد.
- _ازدواج مجدد بدون اجازه همسر اول.
- _تهیه نکردن منزل برای سکونت برای مدت غیر متعارف.
- _کتک زدن و توهین کردن به زن بهطوری که ادامه زندگی برای او سخت و غیرممکن شود.
- _ برقراری رابطه جنسی نامتعارف
- _بیکاری طولانیمدت و بیمسئولیتی شوهر
- _اجبار زن به انجام کارهای خلاف شان
- _سوءظن شدید و رفتارهای کنترلگرانه افراطی و…
برای ثابت کردن عسر و حرج در طلاق از طرف زن ارائه دلایل و مدارک محکمه پسند کلید موفقیت می باشد. زن (خواهان) باید ادعای خود را با مستندات قوی پشتیبانی کند. این شواهد میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ۱_شهادت شهود (افرادی که از نزدیک شاهد مشکلات بودهاند)
- ۲_گزارشهای پزشکی قانونی (برای اثبات آسیبهای جسمی یا روانی ناشی از خشونت)
- ۳_گزارشها و صورتجلسات پلیس یا مراجع قضایی
- ۴_نتایج آزمایشهای پزشکی (برای اثبات اعتیاد یا بیماری)
- ۵_اسناد مالی (برای اثبات عدم پرداخت نفقه)
- ۶_پیامکها، ایمیلها، فایلهای صوتی یا تصویری (به شرط تأیید اصالت توسط دادگاه)
- ۶_استشهادیه محلی
داشتن وکالت در طلاق
در صورتی که زن هنگام عقد یا از طریق سند رسمی جداگانه در دفتر اسناد رسمی، وکالت بلاعزل در طلاق را از شوهر دریافت کرده باشد، میتواند در هر زمان و بدون نیاز به ارائه دلیل خاص، با مراجعه به دادگاه و استفاده از این وکالتنامه، خود را مطلقه سازد. این روش سادهترین و سریعترین راه برای طلاق از طرف زن محسوب میشود، اما منوط به موافقت اولیه شوهر جهت اعطای این وکالت است.
مراحل طلاق از طرف زن
برای اینکه طلاق ازطرف زن صورت بگیرد لازم است تا مراحل زیر طی شود:
- ۱_ثبت دادخواست دردفتر خدمات قضایی
- ۲_حضوردر جلسات مشاوره یا داوری
- 3- ارجاع پرونده به دادگاه خانواده و تعیین وقت رسیدگی
- ۴_ صادر شدن رای توسط دادگاه
- ۵_اگر اعتراضی صورت بگیرد پرونده به دادگاه تجدید نظرارجاع می شود.
- 6- اگر نسبت به رای تجدیدنظر اعتراض صورت بگیرد پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع داده خواهد شد.
- ۷_ در صورت قطعی شدن رای، زن می تواند به دفتر خانه مراجعه کرده و خود را مطلقه کند.
این فرآیند ممکن است زمان بر باشد اما با ارائه مدارک کافی و پیگیری صحیح، زن می تواند به صورت قانونی و رسمی از همسر خود جدا شود و حقوقی مانند مهریه، نفقه ایام عده و حضانت فرزندان نیز در جریان رسیدگی مشخص خواهد شد.
مدت زمان طلاق از طرف زن
پرونده طلاق از طرف زوجه به دلیل نیاز به ارائه دلایل موجه و احتمال مقاومت زوج، معمولاً زمان بیشتری نسبت به طلاق توافقی یا طلاق از طرف مرد می برد و حتی ممکن است تا ۲ سال یا حتی بیشتر هم طول بکشد. عواملی مانند پیچیدگی پرونده، حجم کاری دادگاه، همکاری یا عدم همکاری زوج، و ضرورت انجام تحقیقات بیشتر، بر مدت زمان رسیدگی تأثیرگذار هستند.
سوالات متداول
۱_در مقاله گفته شد ازدواج مجدد مرد ، به زن حق طلاق میدهد ، ازدواج موقت هم شامل این مورد میشود؟
در آرای صادره در این مورد اختلاف نظر وجود دارد.
۲_اگر شوهر با طلاق موافقت نکند، چه میشود؟
زن باید عسر و حرج یا تخلف شوهر از شروط ضمن عقد را اثبات کند.
۳_آیا زن میتواند به دلیل خیانت شوهر طلاق بگیرد؟
بله،البته اگر خیانت شوهر در عقدنامه به عنوان یکی از شروط ضمن عقد ذکر شده باشد. در غیر این صورت، اثبات خیانت به عنوان عسر و حرج (مثلاً با ارائه شواهد مثل پیامها، تصاویر یا شهادت)میتواند به صدورحکم طلاق کمک کند.
۴_اگر شوهر خارج ازکشور باشد، چگونه میتوان طلاق گرفت؟
اگر شوهر در دسترس نباشد، زن میتواند با اثبات عسر و حرج (مثل ترک زندگی) اقدام به طلاق کند. در این حالت، ابلاغیهها از طریق مراجع قانونی به شوهر ارسال میشود و اگر پاسخ ندهد، دادگاه میتواند غیابی حکم دهد.
اشتباهات رایج
برخی زنان بدون مشورت با وکیل، خودشان مراحل قانونی را پیش میبرند و به دلیل ناآگاهی، مدارک ناکافی ارائه میدهند یا راهکارهای نادرستی انتخاب میکنند که موجب پیچیدگی بیشتر و اتلاف وقت وهزینه آنها می گردد.همچنین ممکن است حقوق مالی یا حضانت فرزندان را از دست بدهند. برای دریافت مشاوره حقوقی آنلاین و یا مشاوره حقوقی تلفنی می توانید از طریق تلگرام اقدام کنید یا با شماره تلفن 09156620206 تماس حاصل فرمائید.
جمع بندی
طلاق از طرف زن (زوجه) در ایران به دلیل محدودیتهای قانونی و اینکه حق طلاق با مرد است تنها در شرایط خاصی امکانپذیر است که در مقاله به آن ها اشاره گردید.توجه داشته باشید پرونده طلاق از طرف زن بسیار پیچیده می باشد و نیاز به بررسی دقیق شرایط طرفین دارد. این مسیر نیاز به مدارک قوی، صبر و وکیل مجرب دارد. گر سؤالی دارید، در بخش نظرات بپرسید. در صورتی که در هر یک از زمینه های حقوقی نیاز به مشاوره با یک وکیل پایه یک دادگستری در مشهد دارید می توانید با گروه حقوقی ماریان در واتساپ در ارتباط باشید.
جهت آشنایی با گروه حقوقی ماریان میتوانید به صفحه درباره ما مراجعه فرمایید.