فهرست مطالب
مقدمه
قوانین چک ثبت نشده یکی از مهمترین موضوعاتی است که افراد بسیاری با آن درگیر می باشند.طبق قانون اصلاحشده صدورچک تمام چکهای جدید باید پس از صدور در سامانه صیاد ثبت شوند، درغیر این صورت عملاً از دایره اسناد تجاری خارج و تنها یک سند عادی محسوب میشوند.
فلسفه راهاندازی سامانه صیاد این است که هیچ فردی امکان دادن چک بدون پشتوانه برای دفعات متوالی را نداشته باشد و درصورت برگشت خوردن اولین چک، تمام حسابهای بانکیاش مسدود شود.بسیاری از افراد هنوز با این موضوع آشنایی ندارند و تصور میکنند صرف صدور چک کاغذی کافی است.
در این مقاله توضیح میدهیم که چک صیادی ثبت نشده به چه معناست، چه عواقبی دارد و چه اقداماتی باید انجام دهید تا بتوانید حقوق خود را درصورت دریافت چنین چکی پیگیری کنید.
اگر بهدنبال بهترین وکیل مشهد هستید که نهتنها به پرونده شما رسیدگی کند، بلکه واقعاً برای نتیجه آن بجنگد، گروه حقوقی ماریان انتخابی استراتژیک و تضمینکننده آرامش شماست. در ماریان، هر پرونده توسط تیمی از وکلای متخصص همان حوزه بررسی میشود تا هیچ جزئیاتی از چشم دور نماند.
پرونده شما ارزش دارد؛ آن را به یک وکیل اتفاقی نسپارید. همین حالا برای ارزیابی تخصصی و فوری پرونده، به تلگرامما پیام دهید.
تماس مستقیم با واحد پذیرش گروه ماریان: 05137054013
گروه حقوقی ماریان را برای اطلاع از قوانین و آموزش حقوقی در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
چک ثبت نشده چیست؟
چکی است که پس از صدور، در سامانه صیاد بانک مرکزی ثبت نشده باشد. بر خلاف دستهچکهای قدیمی، در چکهای صیادی (چکهای بنفش رنگ) بر روی ورقه چک عبارت «کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است» نوشته شده است. یعنی هم صادرکننده باید مشخصات چک را در سامانه وارد کند و هم دارنده باید آن را در سامانه تأیید نماید.
به بیان دیگر، اگر پس از صدور چک صیادی، عملیات ثبت در سامانه انجام نشود، آن چک به رسمیت شناخته نمیشود.چک ثبت نشده در واقع چکی بنفش رنگ است که صادر کننده باید پس از صدور آن را در سامانه صیاد ثبت کند و دریافت کننده نیز پس از استعلام از صحت چک، آنرا تأیید کند. اگر چک در سامانه صیاد ثبت نرسد، سازوکارهای مقرر در قانون چک برای آن لحاظ نمیشود و تنها یک سند عادی مدنی تلقی می گردد.
تفاوت چک ثبت شده و چک ثبت نشده
تفاوت اصلی این دو در قدرت اجرایی آنها می باشد:
چک صیادی ثبت شده: دارنده چک میتواند پس از مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت، مستقیماً به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و بدون نیاز به طی کردن مراحل دادرسی، درخواست صدور اجراییه را ثبت نماید.
چک ثبت نشده: این چک فاقد مزایای چک صیادی است. بانک برای آن گواهی عدم پرداخت صادر نمیکند و امکان صدور اجراییه مستقیم وجود ندارد. در واقع، این سند از نظر قانونی تنها یک «سند عادی» دال بر بدهی صادرکننده محسوب میشود.در خصوص این نوع چک بانک ها گواهی عدم ثبت چک در سامانه صیاد را صادر می کنند.
ظهرنویسی چک ثبت نشده
در قانون جدید صدور چک تمام انتقال و ظهرنویسی باید در سامانه صیاد ثبت شود. قانون تصریح میکند که «صدور و پشتنویسی چک در وجه حامل ممنوع است و ثبت انتقال چک در سامانه صیاد جایگزین پشتنویسی میشود». بنابراین اگر چک در سامانه ثبت نشده باشد، اساساً هیچ انتقال رسمی رخ نداده است. به عبارت دیگر، هرگونه ظهرنویسی عادی روی برگ چک فاقد اعتبار قانونی است و به عنوان یک تعهد عادی مدنی تلقی میشود. به همین دلیل، دارنده (یا افراد بعدی) نمیتواند علیه ظهرنویسان یا ضامنین به استناد قوانین چک اقامه دعوا کند.
وصول چک ثبت نشده
با توجه به قوانین چک ثبت نشده اگر چکی در دست دارید که در سامانه صیاد ثبت نشده، باید بدانید که مسیر وصول چک ثبت نشده با یک چک صیادی ثبت شده کاملاً متفاوت است. شما نمیتوانید برای این چک مستقیماً گواهی عدم پرداخت بگیرید یا اجراییه ثبت صادر کنید؛ تنها راهکار موثر، اقدام از طریق طرح دعوای حقوقی در دادگاه است. چالش اصلی در این است که شما از مسیر سریع و کمهزینه وصول چک محروم هستید.
قوانین چک ثبت نشده و مراحل وصول آن
- دارنده چک ثبتنشده با مراجعه به بانک، نسبت به دریافت گواهی «عدم ثبت چک در سامانه صیاد» اقدام مینماید.
- با در دست داشتن گواهی مذکور، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست مطالبه وجه چک ثبتنشده را تنظیم و ثبت میکند.
- پس از ثبت دادخواست، پرونده جهت رسیدگی به یکی از شعب دادگاه حقوقی یا شعبه صلح ارجاع داده میشود.
- دادگاه حقوقی وقت دادرسی تعیین کرده و پس از برگزاری جلسه، رأی مقتضی صادر خواهد کرد.
- پس از اثبات طلب ، قاضی حکم به نفع شما صادر میکند. و پس از قطعی شدن حکم، میتوانید درخواست صدور اجراییه کنید. با این اجراییه، امکان توقیف اموال و مسدودی حساب صادرکننده برای وصول طلب شما فراهم میشود.
نکته : توصیه میشود یک اظهارنامه رسمی از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای صادرکننده ارسال کنید. در این اظهارنامه، مشخصات چک را ذکر کرده و از او بخواهید ظرف یک مهلت قانونی (مثلاً ۱۰ روز) جهت وصول چک اقدام کند. این کار دو فایده دارد:
- ممکن است صادرکننده برای جلوگیری از دعوای حقوقی، طلب شما را پرداخت کند.
- در صورت کشیده شدن کار به دادگاه، این اظهارنامه مدرک محکمی دال بر مطالبه رسمی شما خواهد بود
مدارک لازم برای اجرا گذاشتن چک ثبت نشده
برای طرح دعوا در دادگاه به مدارک زیر نیاز دارید:
- اصل چک ثبت نشده
- کارت ملی و مدارک شناسایی خواهان (دارنده چک)
- پرینت اظهارنامه رسمی ارسال شده (در صورت وجود)
- هرگونه مدرک دیگری که رابطه مالی شما و صادرکننده را اثبات کند (مانند قرارداد یا پیامک)
استعلام چک صیادی
استعلام چک ثبت شده از طریق روش های متنوعی که بانک مرکزی و بانک ها ارائه کرده اند، امکان پذیر است و افرادی که با چک های صیادی سروکار دارند، می توانند وضعیت چک و اعتبار صادر کننده را به صورت رایگان و آنلاین بررسی کنند. در ادامه به چند روش استعلام چک های صیادی اشاره می کنیم:
- مراجعه به سایت بانک مرکزی
متقاضی می تواند با مراجعه به آدرس cbi.ir بخش «نظام های پرداخت و زیرساخت» را انتخاب کرده و از گزینه «استعلام چک» استفاده کند. سپس با ورود به بخش «استعلام چک بر اساس اقلام اطلاعاتی چک»، فرایند بررسی آغاز می شود.
این برنامه ها با اتصال مستقیم به سامانه بانک مرکزی، به کاربران اجازه می دهند بدون مراجعه حضوری، وضعیت چک را مشاهده کنند. کافی است شناسه صیادی چک در بخش مربوطه وارد شود تا اطلاعاتی ثبت شده آن، شامل سوابق و وضعیت اعتباری صادرکننده، نمایش داده شود.
- ارسال کد ۱۶ رقمی روی چک به سرشماره ۷۰۱۷۰۱
نمونه دادخواست مطالبه وجه چک ثبت نشده
رای وحدت رویه جدید در مورد چک ثبت نشده
رأی وحدت رویه شماره ۸۷۰ ـ۱۴۰۴/۰۷/۲۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مستفاد از تبصره یک اصلاحی مورخ ۱۴۰۰/۱/۲۹ الحاقی به ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، درج عبارت «صدور و پشت نویسی چک بدون درج در سامانه صیاد فاقد اعتبار است» در برگه چک های صادره از دسته چک هایی که پس از پایان اسفند ۱۳۹۹ ارائه می شوند، الزامی بوده و تسویه آنها منوط به ثبت در «سامانه چکاوک» بر اساس مبلغ و تاریخ مندرج در سامانه مذکور است و چنانچه در زمان صدور، مالکیت آن در سامانه ثبت نشده باشد، از شمول مقررات قانون چک خارج است.
بنابراین اگر دارنده برگه چک، علی رغم درج این عبارت در چک، بدون ثبت در سامانه آن را پذیرفته باشد، به ضرر خود اقدام نموده و از مزایای قانونی چک محروم کرده است. در نتیجه، دعوای وی مبنی بر الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه، قابلیت استماع ندارد. بنا به مراتب، رأی شعبه سی و دوم دادگاه تجدیدنظر استان تهران تا حدی که با این نظر انطباق دارد با اکثریت آراء اعضای هیأت عمومی صحیح و قانونی تشخیص داده می شود.
این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور، دادگاه ها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است.
اشتباهات رایج و توصیه حقوقی
بسیاری از مردم برای دریافت گواهی عدم پرداخت به صورت مکرر به بانک ها مراجعه می کنند که با توجه به اینکه برای این نوع چک ، گواهی عدم پرداخت صادر نمیشود این اقدامات صرفا موجب اتلاف وقت می گردد.همچنین بسیاری اقدام به طرح شکایت کیفری می کنند و نهایتا منجر به رد شکایت آنها و از دست رفتن زمان می شود.
تعلل در طرح دعوای صحیح میتواند موجب انتقال اموال توسط صادرکننده و دشوارتر شدن فرآیند وصول گردد. در دنیای پیچیده قوانین ، شما به یک همراه حرفه ای نیاز دارید.
گروه حقوقی ماریان از مشاوره اولیه تا اجرای حکم در کنار شماست .برای دریافت مشاوره حقوقی آنلاین و یا مشاوره حقوقی تلفنی می توانید از طریق تلگرام در ارتباط باشید.
سوالات متداول
آیا ثبت نکردن چک جنبه کیفری هم دارد؟
خیر ثبتنکردن چک جرم کیفری نیست و صرفاً ضمانت اجرایی حقوقی دارد.
آیا امکان وصول چک ثبت نشده وجود دارد؟
بله، اما نه به عنوان یک سند تجاری بلکه به عنوان مدرکی که طلب شما از صادرکننده را اثبات میکند و شما میتوانید برای مطالبه وجه آن به مرجع قضایی صالح مراجعه کنید. اما اعتبار آن در حد یک رسید یا قولنامه است، نه یک سند لازمالاجرا مانند چک صیادی.
آیا طرح دادخواست مبنی بر الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد پذیرفته میشود؟
خیر، امکان طرح دادخواست «الزام به ثبت چک در سامانه صیاد» در رویه فعلی قضایی وجود ندارد.
مجازات ثبت نکردن چک جدید در سامانه صیاد چیه؟
مجازاتی ندارد.
هزینه دادرسی برای مطالبه وجه چک ثبت نشده چقدر است؟
هزینه دادرسی بر اساس مبلغ چک تعیین میشود. در سال ۱۴۰۴، این هزینه برای دعاوی مالی معمولاً حدود ۳.۵ درصد از مبلغ خواسته (مبلغ چک) است. این هزینه باید در ابتدای فرآیند دادرسی پرداخت شود و در صورت پیروزی در دعوا، میتوانید آن را به عنوان خسارت از خوانده (صادرکننده) مطالبه کنید.
جمع بندی مقاله قوانین چک ثبت نشده
چک ثبتنشده در سامانه صیاد یک سند تجاری نیست و فقط تابع قواعد کلی مدنی است. لذا برای تأمین منافع خود بهتر است هم صادرکننده و هم دارنده به قانون جدید پایبند باشند. صادرکننده مشخصات چک را در سامانه وارد کند و دارنده نیز قبل از وصول چک، ثبت آن را کنترل نماید. در غیر این صورت، تنها راه وصول چک، پیگیری قضایی عادی (مطالبه وجه بهعنوان سند عادی) است و نباید روی حمایتهای خاص قانون صدور چک حساب کرد.
پروندههای مهم، وکیل معمولی نمیخواهند نیاز به وکیل پایه یک در مشهد دارند که قدرت، تجربه، دانش و مهارت دفاعی را یکجا داشته باشد. در گروه حقوقی ماریان، پروندهها زیر نظر وکلای پایهیک و متخصص هر حوزه بررسی شده و با استراتژی حقوقی اختصاصی پیش میروند. نتیجهگرایی، شفافیت و پیگیری مداوم، سه اصل طلایی ماریان در همراهی با شماست.
جهت ارتباط فوری با گروه حقوقی ماریان، همین حالا تماس بگیرید: 09156620206
مشاهده وکلای گروه حقوقی ماریان : درباره ما