چکیده
عدم حضور در دادگاه میتواند آثار حقوقی متعددی داشته باشد که بر نتیجه پرونده و حقوق طرفین اثرگذار است. در قانون آیین دادرسی مدنی عذرهای موجهی پیش بینی شده که در صورت پذیرش آنها جلسه رسیدگی تجدید می شود.
فهرست مطالب
مقدمه
عدم حضور در دادگاه ، میتواند برای خوانده ، منجر به احراز ادعاهای خواهان بر مبنای اسناد و ادله موجود شود و دادگاه بدون ملاحظه دفاعیات طرف غایب، حکم صادر کند.حضور طرفین دعوا فرصتی برای ارائه اسناد و مدارک مربوط به پرونده و دفاع از خود است.
برای آشنایی با گروه حقوقی ما، صفحه «درباره ما» را ببینید و جهت دریافت مشاوره فوری حقوقی از طریق تلگرام پیام ارسال کنید. گروه حقوقی ماریان همواره کنار شماست تا مسیر دادرسی را دقیق، مطمئن و حرفهای طی کنید.
گروه حقوقی ماریان را برای اطلاع از قوانین و آموزش حقوقی در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
الزام به حضور در جلسه دادگاه
ماده 93 قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص حضور اصحاب دعوا در جلسه دادرسی بیان میدارد «اصحاب دعوا میتوانند در جلسه دادرسی حضور یافته یا لایحه ارسال نمایند.»
منظور از اصحاب دعوا، خواهان و خوانده میباشند.
خواهان و خوانده، دو طرف دعوا در یک دعوای حقوقی میباشند. خواهان یک دعوا شخصی میباشد که با تقدیم دادخواست به دادگاه، دعوای حقوقی را طرح مینماید و خوانده، طرف مقابل دعوای حقوقی و شخصی میباشد که علیه او طرح دعوا شده است.
در این ماده الزامی در خصوص حضور خواهان یا خوانده در جلسه دادرسی وجود ندارد. عبارات ماده فوق میتواند بیانگر اختیار خواهان یا خوانده برای حضور در جلسه دادرسی باشد و عدم حضور خواهان یا خوانده مانع از ادامه رسیدگی دادگاه نمیگردد. در برخی از موارد، دادگاه حضور خواهان یا خوانده در جلسه دادگاه را ضروری میداند. در این صورت در ابلاغیه خواهان یا خوانده، الزامی بودن حضور شخص قید میگردد.
فرستادن وکیل یا نماینده به دادگاه
خواهان یا خوانده میتوانند در صورت عدم حضور در دادگاه، نماینده یا وکیل به دادگاه ارسال نمایند. وکیل مذکور نیز موظف میباشد که در جلسه رسیدگی حاضر شده یا لایحه بفرستد. در صورتی که وکیل خواهان یا خوانده به علت عذر موجهی در دادگاه حاضر نگردد، جلسه رسیدگی دادگاه تجدید میگردد.
باید توجه نمود که در برخی از موارد، دادگاه حضور شخص خواهان یا خوانده را در جلسه رسیدگی ضروری میداند. در چنین صورتی لازم است که خواهان و یا خوانده در جلسه رسیدگی حاضر شوند و امکان فرستادن وکیل در چنین شرایطی وجود ندارد.
ارسال لایحه به دادگاه
خواهان، خوانده و وکلای آنها میتوانند در صورت عدم حضور در دادگاه، به دادگاه لایحه ارسال نمایند.
لایحه نوشته ای کتبی است که طرفین اظهارات و دفاعیات خود را به صورت کتبی در آن بیان می کنند.
عذرهای موجه قانونی
وکلای خواهان یا خوانده ممکن است نتوانند در دادگاه حضور یافته یا لایحه ارسال نمایند. در صورتی که وکلای خواهان یا خوانده برای عدم حضور خود در دادگاه عذرهای موجه قانونی که اکنون مورد بررسی قرار میگیرند را داشته باشند، جلسه رسیدگی در دادگاه تجدید میگردد تا فرصت دفاع، بیان اظهارات و ارائه اسناد و مدارک مرتبط به وکیل خواهان یا خوانده داده شود.
در صورت وجود عذرهای موجه برای عدم حضور در دادگاه، وکیل غایب، عذر خود برای عدم حضور در جلسه رسیدگی را به دادگاه ارسال مینماید. تشخیص موجه یا غیرموجه بودن عذر عدم حضور در جلسه رسیدگی با دادگاه میباشد.
در صورتی که دادگاه، علت عدم حضور را عذر موجهی بداند جلسه رسیدگی را تجدید نموده و وقت آن را به همراه بیان عذر موجه عدم حضور به طرفین ابلاغ مینماید. در صورتی که دادگاه چنین عذری را موجه نداند به رسیدگی ادامه خواهد داد.
عذرهای موجه پیشبینی شده در قانون برای عدم حضور، موارد زیر میباشند:
- فوت یکی از بستگان نسبی یا سببی تا درجه اول از طبقه دوم
[خویشاوندان نسبی، خویشاوندانی میباشند که نسبت خویشاوندی آنها با وکیل خواهان یا خوانده، ناشی از رابطه خونی میباشد. این مفهوم در مقابل خویشاوندان سببی قرار میگیرد که به سبب ازدواج با یکدیگر، پیوند خویشاوندی پیدا خواهند نمود. برای مثال همسر شخص وکیل و خانواده همسر او نمونهای از خویشاوندان سببی میباشند.] خویشاوندان هر شخص با توجه به قوانین ارث به چند طبقه تقسیم میگردند و در هر طبقه، درجاتی وجود دارد. پدر، مادر، فرزند و نوه از وارثان و خویشاوندان طبقه اول محسوب میگردند. پدربزرگ، مادربزرگ و خواهر و برادر خویشاوندان درجه اول از طبقه دوم بهشمار میآیند. برای مثال فوت پدر یا مادربزرگ وکیل یا پدربزرگ همسر او عذر موجهی برای عدم حضور وکیل در دادگاه محسوب میگردد.
- ابتلا به مرضی که مانع حرکت بوده یا برای حرکت مضر تشخیص داده شود
در صورتی که وکیل خواهان یا خوانده به بیماری مبتلا گردد و در نتیجه آن امکان حضور در دادگاه برای او فراهم نباشد، امکان تجدید جلسه رسیدگی پیشبینی شده است. به عنوان نمونه ممکن است شخص در بیمارستان بستری گردد و نتواند در دادگاه حاضر گردد.
- حوادث قهری از قبیل سیل و زلزله که مانع از حضور در دادگاه میباشد
برخی از حوادث به صورت قهری و غیرقابل پیشبینی واقع میگردند. پیشگیری از این حوادث در توان هیچکس نمیباشد. در صورتی که خواهان یا خوانده به علت وقوع چنین حوادثی امکان حضور در دادگاه را پیدا نکنند، راه حل منصفانه آن است که به شخص غائب فرصت مجددی داده شود. حوادثی مانند سیل، زلزله، آتشسوزی و جنگ میتوانند نمونههایی از حوادث قهری باشند.
- وقایع خارج از اختیار که مانع از حضور در دادگاه میگردد
برخی از وقایع مانع از حضور وکیل خواهان و خوانده در دادگاه میگردند و کنترل آنها نیز در اختیار شخص نمیباشد؛ مانند حالتی که شخص با رعایت قوانین رانندگی در مسیر رسیدن به دادگاه تصادف نموده و به همین علت امکان حضور در دادگاه را پیدا نمینماید.
با توجه به آثار مهم عدم حضور در دادگاه بر نتیجه پرونده، صدور حکم غیابی و از بین رفتن فرصت دفاع، آگاهی از حقوق قانونی، عذرهای موجه و نحوه اعتراض به آراء برای حفظ حقوق اصحاب دعوا ضروری است.
📞 برای مشاوره تخصصی با وکلای گروه حقوقی ماریان تماس بگیرید.
☎️ 09156620206
☎️ 051-37054013
عذر موجه قانونی برای خواهان و خوانده
مواردی که پیش تر اشاره نمودیم صرفاً برای عدم حضور وکیل خواهان یا خوانده پیشبینی شده است، اما با توجه به این مسئه که موارد گفته شده موارد محدودی میباشند که در صورت وقوع، هیچ شخصی امکان حضور در دادگاه را پیدا نمینماید باید گفت این موارد در خصوص خواهان و خوانده نیز مطرح میگردند و در صورت عدم حضور خواهان و خوانده در دادگاه به علت عذرهای گفته شده، جلسه رسیدگی تجدید میگردد.
ضمانت اجرای عدم حضور در دادگاه
گفته شده که خوانده یا خواهان میتوانند به جای حضور در دادگاه، لایحه ارسال نمایند یا وکیل به نمایندگی از خواهان یا خوانده در جلسه دادگاه حاضر گردد. اساساً حضور خواهان یا خوانده در دادگاه الزامی نمیباشد، اما عدم حضور در هیچ یک از جلسات میتواند پیامدهایی برای خواهان یا خوانده داشته باشد.
- عدم حضور خواهان در دادگاه
به صورت کلی، عدم حضور خواهان در دادگاه مانع از رسیدگی نمیگردد، اما در صورتی که حضور خواهان در جلسه رسیدگی برای ارائه توضیحات ضروری باشد و خواهان در جلسه رسیدگی حاضر نگردد و دادگاه با توضیحاتی که از خوانده دریافت مینماید، نتواند حکم صادر کند، دادخواست خواهان ابطال میگردد.
همچنین یکی از جهات حضور خواهان در دادگاه، ارایه اصل مدارک و اسنادی میباشد که خواهان با استناد به آنها طرح دعوا نموده است و به همین سبب لازم است که خواهان اسناد و مدارک را با حضور خود یا فرستادن وکیل یا نماینده به دادگاه تحویل دهد. در صورتی که در نتیجه عدم حضور خواهان در دادگاه، اصل مدارک تحویل دادگاه داده نشود و مدارک گفتهشده سندی عادی باشند و مورد تردید و انکار خوانده قرار گیرند و در دادخواست خواهان دلایل دیگری برای ادعای خواهان مطرح نگردیده باشد، دادخواست خواهان ابطال خواهد گشت.
- عدم حضور خوانده در دادگاه
همانگونه که گفته شد، حضور خوانده نیز در دادگاه الزامی نمیباشد و عدم حضور او در دادگاه مانع از رسیدگی دادگاه نمیگردد. اما در شرایطی عدم حضور خوانده در دادگاه منجر به صدور حکم غیابی و امکان واخوهی یا عدم رسیدگی به دلایل خوانده میگردد.
خوانده ممکن است برای دفاع از خود مدارک و اسنادی را داشته باشد که ارائه آنها به دادگاه، قاضی را در حل مسئله یاری مینماید و لذا لازم است که اصل مدارک و اسناد خود را به همراه رونوشت از آنها با حضور خود در دادگاه و یا از طریق فرستادن نماینده یا وکیل به دادگاه تقدیم نماید. عدم ارایه این اسناد به دادگاه در صورتی که دلیلی که با استناد به این اسناد صورت گرفته است، دلیلی عادی بوده و مورد تردید و انکار خواهان قرار گیرد باعث خواهد شد که این دلیل از دلایل خوانده خارج گردد و دادگاه به آن رسیدگی نکند.
سوالات متداول
1-آیا می توان به جای حضور در دادگاه لایحه ارسال نمود؟
بله می توانید لایحه ارسال کنید یا وکیل بفرستید.
2- اگر در دادگاه حاضر نشویم امکان اعتراض به رای وجود دارد؟
بله تحت شرایطی امکان واخواهی و اعتراض به رای وجود دارد.
3-اگر خواهان در جلسه حاضر نشود و سند عادی در مورد تردید و انکار خوانده قرار گیرد چه تصمیمی گرفته می شود؟
در صورتی که در نتیجه عدم حضور خواهان در دادگاه، اصل مدارک تحویل دادگاه داده نشود و مدارک گفتهشده سندی عادی باشند و مورد تردید و انکار خوانده قرار گیرند و در دادخواست خواهان دلایل دیگری برای ادعای خواهان مطرح نگردیده باشد، دادخواست خواهان ابطال خواهد گشت.
نتیجه گیری
حضور در دادگاه فرصتی برای خواهان یا خوانده میباشد تا بتوانند ادعای خود را ثابت نموده یا از خود دفاع به عمل آورند. به همین علت راهحلهایی مانند ارسال وکیل یا نماینده به جلسه دادگاه و پیشبینی عذرهای موجه برای عدم حضور در جلسه دادگاه برای حمایت از این حقوق اصحاب دعوا پیشبینی شده است.
عدم حضور در دادگاه میتواند منجر به صدور حکم غیابی و زیانهای حقوقی شود، اما قانون راههای متعددی برای اعتراض و جبران پیشبینی کرده است. برای حفظ حقوق خود سریعاً مدارک جمعآوری کنید و از خدمات یک وکیل متخصص استفاده کنید.
عدم حضور در دادگاه یکی از مهمترین موضوعات حقوقی در روند رسیدگی قضایی است که میتواند آثار قابل توجهی مانند صدور حکم غیابی، از دست رفتن فرصت دفاع و ایجاد محدودیت در ارائه اسناد و مدارک را برای طرفین دعوا به همراه داشته باشد. در بسیاری از موارد، ناآگاهی از قوانین مربوط به حضور در جلسات دادرسی و عذرهای موجه قانونی، موجب تضییع حقوق اشخاص میشود.
چنانچه با مواردی از قبیل:
✔️ ناآگاهی از عواقب عدم حضور در دادگاه.
✔️ ابهام درباره امکان ارسال لایحه یا فرستادن وکیل به جای حضور شخصی.
✔️ ندانستن شرایط صدور حکم غیابی و نحوه اعتراض به آن.
✔️ بیاطلاعی از موارد عذر موجه قانونی برای عدم حضور در جلسه رسیدگی.
✔️ مشکل در ارائه اسناد و مدارک در صورت عدم حضور در دادگاه.
✔️ ناآشنایی با آثار عدم حضور خواهان یا خوانده در دعاوی حقوقی.
✔️ ابهام درباره امکان واخواهی و اعتراض به رأی صادره.
مواجه هستید، دریافت مشاوره حقوقی تخصصی پیش از هر اقدام قضایی ضروری است و میتواند از بروز خسارات حقوقی و مالی جدی جلوگیری کند.
با توجه به اهمیت حضور در جلسات دادرسی و تأثیر مستقیم آن بر نتیجه پرونده، بررسی دقیق شرایط قانونی و انتخاب بهترین راهکار دفاعی نقش تعیینکنندهای در حفظ حقوق شما دارد. برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی وضعیت حقوقی پرونده خود، با وکلای گروه حقوقی ماریان تماس بگیرید.